This commit is contained in:
2026-05-11 03:27:21 +03:30
parent cf7cbb937c
commit d0e68a1a56
854 changed files with 102985 additions and 76 deletions
@@ -0,0 +1,3 @@
# پایگاه دانش CropLogic
فایل‌های `.txt` و `.md` این پوشه به‌صورت خودکار embed و به Qdrant اضافه می‌شوند.
@@ -0,0 +1,3 @@
# پایگاه دانش CropLogic
فایل‌های `.txt` و `.md` این پوشه به‌صورت خودکار embed و به Qdrant اضافه می‌شوند.
@@ -0,0 +1,19 @@
# دانش پایه خاک برای کشاورزی
## انواع خاک
خاک‌ها بر اساس بافت (نسبت رس، سیلت و شن) دسته‌بندی می‌شوند. خاک رسی زهکشی ضعیف‌تری دارد و خاک شنی زهکشی سریع. خاک لومی ترکیبی متعادل از هر سه است و برای اغلب گیاهان مناسب است.
## pH خاک
مقیاس pH از ۰ تا ۱۴ است؛ مقدار ۷ خنثی است. خاک‌های اسیدی (زیر ۷) و قلیایی (بالای ۷) بر جذب عناصر غذایی تأثیر می‌گذارند. بیشتر گیاهان زراعی pH حدود ۶ تا ۷.۵ را ترجیح می‌دهند.
## رطوبت خاک
رطوبت خاک بر رشد ریشه و جذب آب و مواد غذایی تأثیر مستقیم دارد. رطوبت بیش از حد باعث خفگی ریشه و کمبود اکسیژن می‌شود؛ رطوبت کم باعث تنش آبی و کاهش عملکرد می‌شود.
## NPK و عناصر غذایی
نیتروژن (N) برای رشد سبزینه و برگ‌ها ضروری است. فسفر (P) برای ریشه‌زایی و گلدهی مهم است. پتاسیم (K) مقاومت به خشکی و بیماری را افزایش می‌دهد. مقادیر این عناصر در خاک با آزمون خاک قابل اندازه‌گیری است.
## هدایت الکتریکی (EC)
EC نشان‌دهنده شوری خاک است. EC بالا یعنی نمک زیاد و می‌تواند به ریشه گیاه آسیب برساند. واحد آن معمولاً dS/m یا mS/cm است.
## عمق خاک
داده‌های خاک معمولاً در اعماق ۰–۵، ۵–۱۵ و ۱۵–۳۰ سانتی‌متر اندازه‌گیری می‌شوند. لایه سطحی برای جوانه‌زنی و ریشه‌های سطحی مهم است؛ لایه‌های عمیق‌تر برای گیاهان ریشه‌عمیق اهمیت دارند.
@@ -0,0 +1,14 @@
در این پایگاه دانش، هشدارهای مزرعه باید به سه سطح استاندارد تقسیم شوند:
- danger: خطر فوری که به اقدام سریع نیاز دارد.
- warning: هشدار مهم که باید در کوتاه مدت پیگیری شود.
- info: اطلاع رسانی برای پایش، ثبت، یا اقدام کم ریسک.
قاعده های کلی:
1. اگر تنش می تواند باعث آسیب سریع به گیاه، ریشه، یا عملکرد شود، سطح danger مناسب است.
2. اگر تنش هنوز بحرانی نیست ولی روند آن نگران کننده است، سطح warning مناسب است.
3. اگر فقط برای پایش یا آگاهی اپراتور مفید است، سطح info مناسب است.
4. پیام ها باید کوتاه، اجرایی، و بدون اغراق باشند.
5. اگر داده کافی نیست، باید عدم قطعیت به صراحت بیان شود.
6. در متن نهایی فقط از داده های ساختاریافته مزرعه و هشدارهای محاسبه شده استفاده شود.
7. زمان، شدت، و اقدام پیشنهادی باید با وضعیت واقعی مزرعه همخوان باشد.
8. برای timeline باید ترتیب زمانی رویدادها حفظ شود و هر رویداد توضیح دهد چرا برای مزرعه مهم است.
@@ -0,0 +1,142 @@
بخش دوم: راهنمای کوددهی گوجه‌فرنگی
گوجه‌فرنگی گیاهی پرمصرف است و به عناصر درشت‌مغذی (نیتروژن، فسفر، پتاسیم - NPK) و ریزمغذی‌ها (به ویژه کلسیم و منیزیم) نیاز دارد.
۱. مراحل مختلف کوددهی:
قبل از کاشت (آماده‌سازی خاک):
افزودن کود دامی پوسیده یا ورمی‌کمپوست جهت بهبود بافت خاک.
استفاده از کودهای پایه فسفر بالا (برای ریشه‌زایی) و پتاسیم.
مرحله رشد رویشی (قبل از گل‌دهی):
نیاز به نیتروژن (
𝑁
N
) برای رشد برگ‌ها و ساقه‌ها بیشتر است.
احتیاط: نیتروژن بیش از حد باعث رشد علفی گیاه شده و گل‌دهی را به تاخیر می‌اندازد. استفاده از کود متعادل مانند
20
20
20
202020
با غلظت مناسب توصیه می‌شود.
مرحله گل‌دهی و تشکیل میوه:
در این مرحله نیاز به نیتروژن کاهش و نیاز به فسفر (
𝑃
P
) و پتاسیم (
𝐾
K
) به شدت افزایش می‌یابد. پتاسیم برای کیفیت، اندازه و رنگ میوه ضروری است.
کودهای پتاس‌بالا (مانند
12
12
36
121236
) مناسب هستند.
مرحله رشد و رسیدن میوه:
ادامه تغذیه با پتاسیم بالا.
محلول‌پاشی کلسیم در این مرحله بسیار حیاتی است.
۲. عناصر کلیدی و ریزمغذی‌های ضروری:
کلسیم (
𝐶
𝑎
Ca
): کمبود کلسیم (یا عدم جذب آن به دلیل نوسانات آبیاری) باعث عارضه پوسیدگی گلگاه (سیاه شدن ته گوجه‌فرنگی) می‌شود. استفاده از کود نیترات کلسیم به صورت کودآبیاری یا محلول‌پاشی ضروری است.
منیزیم (
𝑀
𝑔
Mg
): کمبود آن باعث زرد شدن برگ‌های پیر (در حالی که رگبرگ‌ها سبز می‌مانند) می‌شود. سولفات منیزیم برای رفع این مشکل مفید است.
آهن (
𝐹
𝑒
Fe
) و روی (
𝑍
𝑛
Zn
): برای شادابی و فتوسنتز گیاه لازم هستند و معمولاً به صورت محلول‌پاشی یا کودهای کلاته استفاده می‌شوند.
خلاصه نکات طلایی پایگاه دانش:
پوسیدگی گلگاه: ترکیبی از کمبود کلسیم و آبیاری نامنظم است. همیشه رطوبت خاک را یکنواخت نگه دارید و از کلسیم استفاده کنید.
ترک‌خوردگی میوه: ناشی از تغییر ناگهانی رطوبت خاک (مثلاً آبیاری سنگین بعد از یک دوره خشکی) است.
تنظیم
𝑝
𝐻
pH
خاک: گوجه‌فرنگی در خاکی با
𝑝
𝐻
pH
بین
6.0
6.0
تا
6.8
6.8
بهترین جذب مواد مغذی را دارد.
فاصله کوددهی کلسیم و فسفر: کودهای حاوی کلسیم را هرگز با کودهای حاوی فسفر یا سولفات همزمان مخلوط نکنید (رسوب می‌کنند).
راهنمای کوددهی هویج
قاعده کلی برای هویج: هویج به نیتروژن (
𝑁
N
) کم تا متوسط، اما به فسفر (
𝑃
P
) و به ویژه پتاسیم (
𝐾
K
) بسیار بالایی نیاز دارد.
مراحل کوددهی:
آماده‌سازی خاک (قبل از کاشت): استفاده از کودهای پایه فسفر و پتاسیم. هشدار مهم: به هیچ وجه از کود دامی تازه استفاده نکنید! کود دامی باید کاملاً پوسیده باشد. کود حیوانی تازه باعث دو یا چند شاخه شدن هویج و ایجاد ریشه‌های مویی زائد می‌شود.
رشد رویشی (اوایل رشد): استفاده محدود از نیتروژن برای رشد برگ‌ها. نیتروژن بیش از حد باعث می‌شود گیاه تمام انرژی خود را صرف تولید برگ کند و ریشه (بخش خوراکی) نازک و کوچک بماند.
رشد و حجم گرفتن ریشه (اواسط تا اواخر رشد): استفاده از کودهای پتاس‌بالا (مانند سولوپتاس یا کودهای
12
12
36
121236
) برای افزایش سایز، بهبود رنگ، طعم شیرین‌تر و تردی هویج.
عناصر ریزمغذی کلیدی:
بُر (
𝐵
B
): یکی از مهم‌ترین عناصر برای هویج است. کمبود بُر باعث ایجاد شکاف در ریشه، سیاه شدن مغز هویج و کاهش بازارپسندی می‌شود.
کلسیم (
𝐶
𝑎
Ca
): برای استحکام بافت ریشه و جلوگیری از بیماری‌ها در انبار مهم است.
خلاصه نکات طلایی و مشکلات رایج
دو یا چند شاخه شدن هویج (Forking): ناشی از استفاده از کود دامی تازه، وجود سنگ و کلوخ در خاک، یا خاک‌های بسیار سفت و رسی است. خاک هویج باید تا عمق حداقل
25
25
سانتی‌متری پوک و سبک باشد.
ترک‌خوردگی ریشه: ناشی از نوسانات آبیاری (خاک خشک شود و ناگهان غرقاب گردد) یا دریافت بیش از حد نیتروژن در اواخر رشد.
ریشه‌های مویی فراوان روی هویج: ناشی از مصرف بیش از حد کودهای نیتروژنه (
𝑁
N
) یا رطوبت دائمی و بیش از حد خاک است.
تنظیم
𝑝
𝐻
pH
خاک: هویج در خاک‌هایی با
𝑝
𝐻
pH
بین
6.0
6.0
تا
6.8
6.8
بهترین رشد را دارد. در
𝑝
𝐻
pH
پایین‌تر (خاک اسیدی)، رشد ریشه متوقف می‌شود.
@@ -0,0 +1,28 @@
راهنمای استخراج برنامه کودهی از متن آزاد
هدف:
تبدیل توضیح متنی کشاورز درباره برنامه کودهی به JSON ساختاریافته.
اطلاعات کلیدی که معمولا باید استخراج شوند:
- نام محصول
- مرحله رشد
- هدف مصرف
- نام یا فرمول کود
- مقدار مصرف
- روش مصرف
- زمان مصرف
- فاصله بین نوبت ها
- توضیح تکمیلی یا هشدار
نمونه عبارت های رایج:
- هر 10 روز یک بار
- بعد از آبیاری
- به صورت کودآبیاری
- سرک
- محلول پاشی
- 35 کیلوگرم در هکتار
- 20-20-20
- برای تقویت رشد رویشی
- برای شروع گلدهی
اگر متن ناقص بود، باید فقط سوال های لازم برای تکمیل برنامه نهایی پرسیده شود و از حدس زدن خودداری شود.
@@ -0,0 +1,26 @@
بخش اول: راهنمای آبیاری گوجه‌فرنگی (آب‌دهی)
نیاز آبی گوجه‌فرنگی به مرحله رشد، نوع خاک و شرایط آب و هوایی بستگی دارد. مهم‌ترین اصل در آبیاری گوجه‌فرنگی نظم و یکنواختی است.
۱. مراحل مختلف رشد و نیاز آبی:
مرحله نشاء و رشد اولیه: خاک باید مرطوب (نه غرقاب) نگه داشته شود تا ریشه‌ها به خوبی مستقر شوند. آبیاری سطحی و مکرر توصیه می‌شود.
مرحله گل‌دهی: تنش آبی در این مرحله باعث ریزش گل‌ها می‌شود. آبیاری باید منظم باشد.
مرحله تشکیل و بزرگ شدن میوه: بیشترین نیاز آبی در این مرحله است. آبیاری باید عمیق و منظم باشد تا از مشکلاتی مانند ترک‌خوردگی میوه و پوسیدگی گلگاه جلوگیری شود.
مرحله رسیدن میوه: با شروع رنگ گرفتن گوجه‌ها، آبیاری را کمی کاهش دهید. این کار باعث افزایش قند، بهبود طعم و جلوگیری از ترک خوردن میوه می‌شود.
۲. نکات کلیدی در آبیاری:
روش آبیاری: بهترین روش، آبیاری قطره‌ای است. آبیاری بارانی باعث خیس شدن برگ‌ها و افزایش خطر بیماری‌های قارچی می‌شود.
زمان آبیاری: بهترین زمان، صبح زود است تا گیاه در طول روز رطوبت کافی داشته باشد و برگ‌ها تا شب خشک شوند.
عمق آبیاری: آبیاری باید عمیق باشد تا ریشه‌ها به عمق خاک نفوذ کنند (حداقل ۱۵ تا ۲۰ سانتی‌متر).
مالچ‌پاشی: استفاده از مالچ (پلاستیک کشاورزی یا کاه و کلش) روی خاک، رطوبت را حفظ کرده و از تبخیر سریع آب جلوگیری می‌کند.
راهنمای آبیاری هویج
اهمیت رطوبت در هویج: هویج یک گیاه ریشه‌ای است و کیفیت ریشه آن ارتباط مستقیمی با نحوه آبیاری دارد. نوسانات رطوبتی باعث افت شدید کیفیت محصول می‌شود.
نیاز آبی در مراحل مختلف رشد:
کاشت و جوانه‌زنی: بذر هویج بسیار ریز است و در عمق کم کاشته می‌شود. در این مرحله خاک باید دائماً مرطوب (اما نه غرقاب) باشد تا بذرها خشک نشوند. خشکی در این مرحله باعث عدم سبز شدن بذرها می‌شود.
رشد اولیه و توسعه ریشه: پس از سبز شدن، آبیاری باید عمیق‌تر و با فواصل بیشتر انجام شود تا ریشه گیاه برای پیدا کردن آب به عمق خاک نفوذ کند. آبیاری سطحی باعث کوتاه ماندن هویج می‌شود.
حجم گرفتن ریشه (غده‌بندی): نیاز آبی در این مرحله بالاست. رطوبت باید یکنواخت باشد.
نزدیک به برداشت: کاهش آبیاری در اواخر دوره رشد ضروری است. آبیاری زیاد در این مرحله باعث ترک‌خوردگی هویج‌ها می‌شود.
روش‌های آبیاری:
بهترین روش: آبیاری قطره‌ای (نوار تیپ) زیرا رطوبت را به صورت یکنواخت در اختیار ریشه قرار می‌دهد و از بیماری‌های برگی جلوگیری می‌کند.
تنش آبی: خشک و خیس شدن پیاپی خاک، عامل اصلی دو شاخه شدن و ترک خوردن هویج است.
@@ -0,0 +1,28 @@
راهنمای استخراج برنامه آبیاری از متن آزاد
هدف:
تبدیل توضیح متنی کشاورز درباره برنامه آبیاری به JSON ساختاریافته.
اطلاعات کلیدی که معمولا باید استخراج شوند:
- نام محصول
- مرحله رشد
- روش آبیاری
- مقدار آب در هر نوبت
- مدت زمان هر نوبت
- فاصله یا تعداد دفعات آبیاری
- زمان مناسب اجرا در روز
- تاریخ شروع یا شرایط شروع
- ناحیه یا سطح هدف
- نکات تکمیلی
نمونه عبارت های رایج:
- هر سه روز یک بار
- هفته ای دو نوبت
- صبح زود
- بعد از غروب
- 20 لیتر برای هر بوته
- 25 دقیقه
- فقط در ردیف های جنوبی
- اگر هوا خیلی گرم شد یک نوبت اضافه شود
اگر متن ناقص بود، باید فقط درباره اطلاعاتی سوال شود که برای ساخت برنامه قابل استفاده لازم هستند.
@@ -0,0 +1,13 @@
این پایگاه دانش برای تحلیل آفات و بیماری های گیاهی استفاده می شود.
قواعد اصلی:
1. فقط بر اساس شواهد تصویری، داده های مزرعه، و اطلاعات بازیابی شده نتیجه گیری کن.
2. اگر تصویر برای تشخیص قطعی کافی نیست، عدم قطعیت را شفاف بگو.
3. تشخیص باید بین این حالت ها تفکیک کند: no_issue, pest, disease, nutrient_stress, abiotic_stress, unknown.
4. در تحلیل تصویری، نشانه های قابل مشاهده مثل لکه، پوسیدگی، پیچیدگی برگ، سوراخ شدگی، تغییر رنگ، کپک، یا آفت قابل مشاهده ذکر شود.
5. در پیش بینی ریسک، شرایط دما، رطوبت، بارش، رطوبت خاک، pH، EC، و مرحله رشد لحاظ شوند.
6. سطح ریسک فقط یکی از low, medium, high باشد.
7. اقدام های پیشنهادی باید کوتاه، عملیاتی، و محافظه کارانه باشند و از ارائه نسخه درمان قطعی بدون داده کافی خودداری شود.
8. اگر آلودگی قارچی محتمل است، به رطوبت بالا و ماندگاری رطوبت اشاره کن.
9. اگر فشار آفت محتمل است، به گرما، خشکی، ضعف گیاه، و الگوی خسارت برگ اشاره کن.
10. همیشه خلاصه ای از دلیل نتیجه گیری ارائه بده.
@@ -0,0 +1,23 @@
تحليل ناهنجاري خاک و سنسور
هدف اين دانشنامه کمک به تفسير ناهنجاري هاي آماري در داده هاي خاک و سنسور مزرعه است.
اصول کلي:
- ناهنجاري آماري به معناي مشکل قطعي مزرعه نيست؛ اول بايد پايداري رخداد، شدت انحراف، و سازگاري آن با ساير شاخص ها بررسي شود.
- وقتي رطوبت خاک و دماي خاک همزمان ناهنجار مي شوند، احتمال تنش ريشه، آبياري نامناسب، يا موج گرما بيشتر است.
- وقتي EC و رطوبت خاک با هم ناهنجار شوند، فشار شوري، تجمع نمک، کيفيت نامناسب آب يا برنامه کوددهي نامتوازن بايد بررسي شود.
- اگر pH از محدوده معمول مزرعه فاصله بگيرد، دسترسي عناصر غذايي و کارايي جذب ريشه مي تواند تحت تاثير قرار بگيرد.
- ناهنجاري رطوبت هوا در کنار دما و رطوبت خاک مي تواند نشانه شرايط مساعد براي بيماري يا افزايش تبخير-تعرق باشد.
راهنماي تفسير شدت:
- low: انحراف خفيف يا کوتاه مدت؛ معمولا نياز به پايش دارد.
- medium: انحراف قابل توجه؛ بايد با شرايط مزرعه و آبياري تطبيق داده شود.
- high: انحراف مهم؛ بازبيني سريع سنسور و عمليات مزرعه لازم است.
- critical: رخداد شديد يا پرتکرار؛ نياز به اقدام فوري و بررسي ميداني دارد.
اقدامات پيشنهادي عمومي:
- وضعيت آخرين آبياري، زمان بندي و يکنواختي توزيع آب بررسي شود.
- کاليبراسيون سنسور و سلامت سخت افزاري آن در رخدادهاي ناگهاني کنترل شود.
- تغييرات اخير در کوددهي، شوري آب، بارش موثر و دماي محيط در تحليل لحاظ شود.
- اگر ناهنجاري در چند شاخص همزمان ديده شد، اولويت پايش و مداخله بالاتر در نظر گرفته شود.
- اگر ناهنجاري در داده هاي محدود يا ناقص ديده شد، قبل از توصيه قطعي کمبود داده صريح گفته شود.
@@ -0,0 +1,19 @@
# دانش پایه خاک برای کشاورزی
## انواع خاک
خاک‌ها بر اساس بافت (نسبت رس، سیلت و شن) دسته‌بندی می‌شوند. خاک رسی زهکشی ضعیف‌تری دارد و خاک شنی زهکشی سریع. خاک لومی ترکیبی متعادل از هر سه است و برای اغلب گیاهان مناسب است.
## pH خاک
مقیاس pH از ۰ تا ۱۴ است؛ مقدار ۷ خنثی است. خاک‌های اسیدی (زیر ۷) و قلیایی (بالای ۷) بر جذب عناصر غذایی تأثیر می‌گذارند. بیشتر گیاهان زراعی pH حدود ۶ تا ۷.۵ را ترجیح می‌دهند.
## رطوبت خاک
رطوبت خاک بر رشد ریشه و جذب آب و مواد غذایی تأثیر مستقیم دارد. رطوبت بیش از حد باعث خفگی ریشه و کمبود اکسیژن می‌شود؛ رطوبت کم باعث تنش آبی و کاهش عملکرد می‌شود.
## NPK و عناصر غذایی
نیتروژن (N) برای رشد سبزینه و برگ‌ها ضروری است. فسفر (P) برای ریشه‌زایی و گلدهی مهم است. پتاسیم (K) مقاومت به خشکی و بیماری را افزایش می‌دهد. مقادیر این عناصر در خاک با آزمون خاک قابل اندازه‌گیری است.
## هدایت الکتریکی (EC)
EC نشان‌دهنده شوری خاک است. EC بالا یعنی نمک زیاد و می‌تواند به ریشه گیاه آسیب برساند. واحد آن معمولاً dS/m یا mS/cm است.
## عمق خاک
داده‌های خاک معمولاً در اعماق ۰–۵، ۵–۱۵ و ۱۵–۳۰ سانتی‌متر اندازه‌گیری می‌شوند. لایه سطحی برای جوانه‌زنی و ریشه‌های سطحی مهم است؛ لایه‌های عمیق‌تر برای گیاهان ریشه‌عمیق اهمیت دارند.
@@ -0,0 +1,17 @@
تحليل نياز آبي کوتاه مدت مزرعه
اين دانشنامه براي تفسير خروجي محاسبات نياز آبي روزهاي آينده استفاده مي شود.
اصول کلي:
- `et0` تبخير-تعرق مرجع است و نشان مي دهد شرايط اقليمي هر روز چه ميزان تقاضاي تبخير-تعرق ايجاد مي کند.
- `etc` از ضرب `et0` در ضريب گياهي `kc` به دست مي آيد و تخمين مناسب تري از نياز آبي محصول مي دهد.
- `effective_rainfall` بخشي از بارش است که واقعا در تامين نياز آبي گياه موثر واقع مي شود.
- `net_irrigation_mm` نياز آبي خالص پس از کسر بارش موثر است.
- `gross_irrigation_mm` نياز آبي واقعي اجرايي با درنظر گرفتن راندمان سامانه آبياري است.
راهنماي تفسير:
- اگر `gross_irrigation_mm` در چند روز پياپي بالا باشد، برنامه آبياري بايد فشرده تر و منظم تر تنظيم شود.
- اگر راندمان آبياري پايين باشد، اختلاف بين نياز خالص و ناخالص بيشتر مي شود و اتلاف آب بالاتر است.
- در روزهاي گرم، پر باد يا کم بارش، بهتر است اجراي آبياري به صبح زود يا نزديک غروب منتقل شود.
- اگر بارش موثر پيش بيني شده باشد، بخشي از نياز آبي مي تواند بدون آبياري اضافي تامين شود.
- توصيه ها بايد عملياتي، کوتاه مدت، و همسو با forecast فعلي باشند و در صورت عدم قطعيت، آن را صريح بيان کنند.