This commit is contained in:
2026-04-24 02:12:06 +03:30
parent 31f4bf5d38
commit 302124aa87
18 changed files with 392 additions and 406 deletions
@@ -1,24 +1,80 @@
# دانش پایه کودهی
بخش دوم: راهنمای کوددهی گوجه‌فرنگی
گوجه‌فرنگی گیاهی پرمصرف است و به عناصر درشت‌مغذی (نیتروژن، فسفر، پتاسیم - NPK) و ریزمغذی‌ها (به ویژه کلسیم و منیزیم) نیاز دارد.
## نیتروژن (N)
نیتروژن برای رشد سبزینه و برگ‌ها ضروری است. کمبود آن باعث زردی برگ‌ها و کاهش رشد می‌شود.
منابع نیتروژن: اوره (46% N)، نیترات آمونیوم (34% N)، سولفات آمونیوم (21% N).
مصرف بیش از حد نیتروژن باعث رشد رویشی بیش از حد و کاهش مقاومت به بیماری می‌شود.
۱. مراحل مختلف کوددهی:
## فسفر (P)
فسفر برای ریشه‌زایی، گلدهی و میوه‌دهی مهم است. کمبود آن رشد ریشه را محدود می‌کند.
منابع فسفر: سوپرفسفات تریپل (46% P2O5)، DAP (18-46-0).
فسفر در خاک‌های قلیایی (pH > 7.5) به‌سختی جذب می‌شود.
قبل از کاشت (آماده‌سازی خاک):
افزودن کود دامی پوسیده یا ورمی‌کمپوست جهت بهبود بافت خاک.
استفاده از کودهای پایه فسفر بالا (برای ریشه‌زایی) و پتاسیم.
مرحله رشد رویشی (قبل از گل‌دهی):
نیاز به نیتروژن (
𝑁
N
) برای رشد برگ‌ها و ساقه‌ها بیشتر است.
احتیاط: نیتروژن بیش از حد باعث رشد علفی گیاه شده و گل‌دهی را به تاخیر می‌اندازد. استفاده از کود متعادل مانند
20
20
20
202020
با غلظت مناسب توصیه می‌شود.
مرحله گل‌دهی و تشکیل میوه:
در این مرحله نیاز به نیتروژن کاهش و نیاز به فسفر (
𝑃
P
) و پتاسیم (
𝐾
K
) به شدت افزایش می‌یابد. پتاسیم برای کیفیت، اندازه و رنگ میوه ضروری است.
کودهای پتاس‌بالا (مانند
12
12
36
121236
) مناسب هستند.
مرحله رشد و رسیدن میوه:
ادامه تغذیه با پتاسیم بالا.
محلول‌پاشی کلسیم در این مرحله بسیار حیاتی است.
۲. عناصر کلیدی و ریزمغذی‌های ضروری:
## پتاسیم (K)
پتاسیم مقاومت به خشکی، سرما و بیماری را افزایش می‌دهد. در کیفیت میوه نقش دارد.
منابع پتاسیم: سولفات پتاسیم (50% K2O)، کلرید پتاسیم (60% K2O).
## pH و جذب عناصر
pH خاک بر جذب عناصر غذایی تأثیر مستقیم دارد. pH مناسب برای اغلب محصولات ۶ تا ۷ است.
در pH پایین (اسیدی): آهن و منگنز زیاد جذب می‌شوند ولی فسفر و کلسیم کم.
در pH بالا (قلیایی): آهن، روی و منگنز کم جذب می‌شوند.
## EC و کودهی
EC بالا نشان‌دهنده شوری خاک است. قبل از کودهی باید EC بررسی شود.
اگر EC بالای ۴ dS/m باشد، کودهی باید با احتیاط انجام شود.
کلسیم (
𝐶
𝑎
Ca
): کمبود کلسیم (یا عدم جذب آن به دلیل نوسانات آبیاری) باعث عارضه پوسیدگی گلگاه (سیاه شدن ته گوجه‌فرنگی) می‌شود. استفاده از کود نیترات کلسیم به صورت کودآبیاری یا محلول‌پاشی ضروری است.
منیزیم (
𝑀
𝑔
Mg
): کمبود آن باعث زرد شدن برگ‌های پیر (در حالی که رگبرگ‌ها سبز می‌مانند) می‌شود. سولفات منیزیم برای رفع این مشکل مفید است.
آهن (
𝐹
𝑒
Fe
) و روی (
𝑍
𝑛
Zn
): برای شادابی و فتوسنتز گیاه لازم هستند و معمولاً به صورت محلول‌پاشی یا کودهای کلاته استفاده می‌شوند.
خلاصه نکات طلایی پایگاه دانش:
پوسیدگی گلگاه: ترکیبی از کمبود کلسیم و آبیاری نامنظم است. همیشه رطوبت خاک را یکنواخت نگه دارید و از کلسیم استفاده کنید.
ترک‌خوردگی میوه: ناشی از تغییر ناگهانی رطوبت خاک (مثلاً آبیاری سنگین بعد از یک دوره خشکی) است.
تنظیم
𝑝
𝐻
pH
خاک: گوجه‌فرنگی در خاکی با
𝑝
𝐻
pH
بین
6.0
6.0
تا
6.8
6.8
بهترین جذب مواد مغذی را دارد.
فاصله کوددهی کلسیم و فسفر: کودهای حاوی کلسیم را هرگز با کودهای حاوی فسفر یا سولفات همزمان مخلوط نکنید (رسوب می‌کنند).
@@ -1,18 +1,15 @@
# دانش پایه آبیاری
بخش اول: راهنمای آبیاری گوجه‌فرنگی (آب‌دهی)
نیاز آبی گوجه‌فرنگی به مرحله رشد، نوع خاک و شرایط آب و هوایی بستگی دارد. مهم‌ترین اصل در آبیاری گوجه‌فرنگی نظم و یکنواختی است.
## تبخیر-تعرق مرجع (ET0)
ET0 نشان‌دهنده میزان آب مورد نیاز گیاه مرجع (چمن) در یک روز است. واحد آن mm/day است.
ET0 بالا یعنی هوا گرم و خشک است و گیاه آب بیشتری نیاز دارد.
۱. مراحل مختلف رشد و نیاز آبی:
## رابطه بارش و آبیاری
اگر بارش پیش‌بینی شده از ET0 بیشتر باشد، معمولاً آبیاری لازم نیست.
بارش مؤثر حدود ۷۰-۸۰ درصد بارش واقعی است (بخشی تبخیر و رواناب می‌شود).
مرحله نشاء و رشد اولیه: خاک باید مرطوب (نه غرقاب) نگه داشته شود تا ریشه‌ها به خوبی مستقر شوند. آبیاری سطحی و مکرر توصیه می‌شود.
مرحله گل‌دهی: تنش آبی در این مرحله باعث ریزش گل‌ها می‌شود. آبیاری باید منظم باشد.
مرحله تشکیل و بزرگ شدن میوه: بیشترین نیاز آبی در این مرحله است. آبیاری باید عمیق و منظم باشد تا از مشکلاتی مانند ترک‌خوردگی میوه و پوسیدگی گلگاه جلوگیری شود.
مرحله رسیدن میوه: با شروع رنگ گرفتن گوجه‌ها، آبیاری را کمی کاهش دهید. این کار باعث افزایش قند، بهبود طعم و جلوگیری از ترک خوردن میوه می‌شود.
۲. نکات کلیدی در آبیاری:
## رطوبت خاک
رطوبت مناسب خاک بسته به نوع خاک و محصول متفاوت است.
خاک رسی رطوبت بیشتری نگه می‌دارد. خاک شنی سریع‌تر خشک می‌شود.
آبیاری باید وقتی انجام شود که رطوبت خاک به حد بحرانی (MAD) رسیده باشد.
## دمای هوا و آبیاری
در دماهای بالای ۳۵ درجه، تبخیر سطحی زیاد است و آبیاری صبح زود یا عصر توصیه می‌شود.
در دماهای زیر ۵ درجه، آبیاری ممکن است به ریشه آسیب بزند.
روش آبیاری: بهترین روش، آبیاری قطره‌ای است. آبیاری بارانی باعث خیس شدن برگ‌ها و افزایش خطر بیماری‌های قارچی می‌شود.
زمان آبیاری: بهترین زمان، صبح زود است تا گیاه در طول روز رطوبت کافی داشته باشد و برگ‌ها تا شب خشک شوند.
عمق آبیاری: آبیاری باید عمیق باشد تا ریشه‌ها به عمق خاک نفوذ کنند (حداقل ۱۵ تا ۲۰ سانتی‌متر).
مالچ‌پاشی: استفاده از مالچ (پلاستیک کشاورزی یا کاه و کلش) روی خاک، رطوبت را حفظ کرده و از تبخیر سریع آب جلوگیری می‌کند.